کودک خجالتی من…

راهکارهائی برای کمک به والدین بچه های خجالتی 

خجالت اگر چه کمروئی در دوران کودکی امری عادی است ولی برای والدینی که اهمیت زیادی برای جامعه پذیری فرزندانشان قائل هستند ، بسیار مهم است .

بچه های ما از یک تا سه سالگی با پدیده خجالت آشنا می شوند . خجالت کشیدن یک پدیده توارثی است ولی پس از مساله وراثت ، عوامل فرهنگی یعنی رفتار خانواده می تواند برانگیزاننده ی خجالت بچه ها باشد. خانواده هائی که خط جدائی خیلی پررنگ میان زشت و زیبا تعریف می کنند ، عمدتاً بچه های خجالتی تربیت میکنند. البته خجالتی بودن با باحیا بودن فرق می کند.

کمروئی شدید

کودکان بسیار خجالتی و کمرو نمی توانند به خوبی با همسالان خود در کلاس یا زمین بازی ، سازگار باشند و کمروئی شدید می تواند به طور فزاینده ای ، به کناره گیری اجتماعی و در بزرگسالی به ناتوانی اجتماعی ، منجر گردد.

بیشتر کودکان دوست دارند مورد قبول و پسند همگان باشند ، اما برخی از آنها در یادگیری نحوۀ دوست یابی ، کند عمل می کنند . همچنین ممکن است بچه به دلایل مختلف ، از گروه همسالان ، کنار گذاشته شود مانند چاقی ، نحوۀ لباس پوشیدن ، بهداشت فردی نامناسب یا حتی اختلال گفتاری ؛ این امر نیز به خجالتی شدن و گوشه گیری بچه ها کمک می کند.

راستی باید در اینجا به کودکان مورد غفلت نیز اشاره کنیم ؛ این کودکان به طور آشکار طرد یا مسخره نمی شوند بلکه اغلب آنها را نادیده می گیرند ، فراموش می کنند ، به مهمانی دعوت نمی کنند و یا آخرین فردی هستند که برای تیم انتخاب می شوند!

کودکان خجالتی ، معمولاً به دلیل محدود بودن تجارب اجتماعی ، فاقد اعتماد به نفس و مهارتهای اجتماعی کافی هستند.

کمروئی با گذشت زمان از بین نمی رود ، اما کودکان می توانند یاد بگیرند که با تعامل با دیگران ، اعتماد به نفس و راحتی بیشتری داشته باشند . برخی از کودکان خجالتی دچار اضطراب می شوند ؛ بنابراین اگر رفتار خجالتی فرزند شما قابل توجه است ، حتماً با یک مشاوره تماس بگیرید.

کمروئی یا یک مشکل دیگر؟!

یک مساله مهم خدمتتان عرض کنیم : چرا تاکید می کنیم که حتماً با یک مشاوره تماس بگیرید؟ چون ممکن است این رفتار کودک شما ، ناشی از موارد دیگری باشد مانند :

  • تاخیر زبانی : یعنی کودک ممکن است به دلیل تاخیر زبانی و عدم امکان ایجاد ارتباط اجتماعی ، علامتهای خجالتی بودن را بروز دهد.
  • کم شنوائی : یعنی ممکن است کودک شما ، سخنان دیگران را واضح نشنود و نتواند به موقع به آنها پاسخ دهد.
  • در خود ماندگی ( اوتیسم) : یعنی ممکن است کودک شما به سبب اوتیسم ، در برقراری ارتباط اجتماعی ، بی علاقه باشد و مثلاً تمایلی به بازی با همسالان خود نداشته باشد.

بچه های تنبیه شده عموماً خجالتی هستند بخصوص وقتی بچه جلوی جمع تحقیر شود

عامل دیگر خجالتی شدن بچه ها ،تنبیه است!

حسن ما بچه خیلی بی عرضه ای است و همه توی سرش می زنند ! مامان حسن در جمع فامیل می گفت ، خُب قطعاً حسن مستعد خجالتی بودن خواهد بود و بعداً مامان حسن نباید توقع داشته باشد که حسن در فعالیت های عمومی مدرسه به راحتی شرکت کند و حتماً پسر بی عرضه ای خواهد بود که همه توی سرش می زنند ! درست مطابق سفارش مامان حسن !
تنبیه و تحقیر ، اعتماد به نفس بچه ها را به شدت کاهش می دهد و یکی از برون داد های این کاهش اعتماد به نفس ، خجالتی بودن خواهد بود. به عکس بچه هائی که تشویق می شوند ، عموماً کمتر خجالتی هستند و قدرت بیان نظر بهتری خواهند داشت.

تشویق بچه ها

در اینجا لازم است مطلبی در باب تشویق عرض کنیم :
تشویق حتماً باید به جا باشد . یعنی چه ؟
یعنی وقتی کار درستی را در زمان مقررش انجام داد باید تشویق شود . پس باید فرق تشویق و باج دادن را در نظر بگیریم.

وقتی به بچه می گوئیم که اگر فلان کار را انجام بدهی ، فلان اسباب بازی را برایت می خرم ، عملاً داریم به بچه باج می دهیم . اسم این کار تشویق نیست چرا که هنوز کاری انجام نداده است ! در ضمن غالباً برای انجام وظیفه هم خیلی به تشویق  مثل کادو خریدن نیازی نیست . همین که به بچه صراحتاً بگوئیم که کارت را درست انجام دادی و از شما راضی هستم و آفرین عزیزم ، کافی است .
به اضافه ی باج دادن به بچه ها ، آنها را هم شرطی کرده ایم ، یعنی یاد می گیرند که می شود انجام یک وظیفه را تبدیل کرد به یک اهرم فشار برای گرفتن جایزه . متاسفانه این چرخه ی نادرست اغلب تا نوجوانی و جوانی هم ادامه می یابد .
با یک ماشین اسباب بازی شروع می شود و گاهی با خرید یک اتومبیل برای گرفتن دیپلم – آن هم با هر معدلی – ادامه می یابد !
در ضمن به کسی که قهر کرده ، برای آشتی کردن ، جایزه نمی دهند !
البته این مورد شامل تنها بچه ها  نمی شود …
یعنی نباید برای کسی که قهر کرده ، جایزه بخریم تا آشتی کند ، هرگز فراموش نکنید که تشویق باید به جا باشد و گرنه اثر عکس خواهد داشت.

راهکارهائی برای کمک به والدین بچه های خجالتی
  • به کودک خود بگوئیم که :”احساسات تو خوب است ولی بهتر است آنرا مدیریت کنیم تا آرامش بیشتری داشته باشیم” برای مثال : من می بینم که شما کمی ترسیدی بخاطر اینکه نمی دانی چه کسی در مهمانی حضور دارد ، پس بیا با هم قبل از اینکه وارد شویم ، یک نگاهی به مهمانها بیاندازیم.
  • از آرامش بیش از حد کودک خود اجتناب کنید . آرامش بیش از حد این پیام را ارسال می کند که فکر می کنید این یک وضعیت ترسناک است و توجه بیشتر ممکن است به طور تصادفی رفتار خجالتی کودک شما را تقویت کند.
  • به کودک خود فرصت دهید تا احساس راحتی کند . مجبورش نکنید که به آغوش فرد ناآشنا برود! آشنا سازی افراد جدید با کودک خجالتی کمی صبر و حوصله می خواهد . می توانید از طرف مقابل بخواهید ، کنار او بنشیند و به آرامی با او حرف بزند.
  • در حالی که کودک خود را برای بازی با همسالان تشویق می کنید ، در زمین یا اتاق بازی ، کنار او باشید و پس از مدتی ، به آرامی با او فاصله بگیرید و روی صندلی در معرض دید او بنشینید.
  • رفتار شجاعانه ، مانند پاسخ به دیگران ، استفاده از تماس چشمی ، بازی با بچۀ جدید و یا یک بازی جدید را ستایش و تشویق کنید. مثلاً : “حسن جان ، من از نحوۀ سلام شما به پسرک در پارک خوشم آمد ، آیا وقتی این کار را کردی ، متوجه لبخند او شدی؟”

 

[/padding]

کودک ما از تماشای رفتار ما ، می آموزد ؛ پس سعی کنیم رفتار اجتماعی صحیح و با اعتماد به نفس کامل داشته باشیم . ما اولین و مهمترین الگوهای رفتاری فرزندمان هستیم. 

  • در خانه با کودک خود سخنرانی های نمایشی تمرین کنید. این تمرین به کودک شما کمک می کند وقتی سر کلاس است بتواند جلوی کلاس بایستد و با احساس راحتی بیشتری صحبت کند.
  • کودک خود را به انجام فعالیت های فوق برنامه تشویق کنید مثل گروه سرود ، گروه تئاتر و امثال آن
  • قبل از هر مهمانی یا دورهمی ، یک جلسۀ توجیهی کوچک برای فرزندتان بگذارید . به عنوان مثال : امروز مهمانها با شما سلام و احوال پرسی می کنند ، یادت باشد وقتی کسی با شما حرف می زند ، به او نگاه کن ، اگر این کار را نکنی ، ممکن است فکر کند شما به حرف های او گوش نمی دهی.
  • از مقایسۀ منفی با خواهر و برادر یا دوستان با اعتماد به نفس بیشتر ، به شدت پرهیز کنید.
  • حتماً با مربی مهد فرزندتان صحبت کنید و مراتب امر را به او اطلاع دهید ؛ قطعاً کمک بسیار بزرگی است.
  • رفتار ما ، الگوی فرزندان ماست ؛ نیاز به توضیح نیست که برای ایجاد یا تغییر یک رفتار در فرزندمان ، باید ابتدا از خودمان شروع کنیم !خُب در ادامه چند مهارت بیان می شود که با انجام آنها ، الگوی بسیار مناسبی در اختیار بچه ها قرار می گیرد :

مهارت کنترل خشم / مهارت پذیرش شکست و محکوم نکردن دیگران / مهارت کنار آمدن با طعنه یا کنار گذاشته شدن و انتخاب نشدن / مهارت عذرخواهی / مهارت کنار آمدن به مشکلات با استفاده از شوخ طبعی / مهارت شنیدن مشکلات دیگران و دلداری دادن به آنها / مهارت به اشتراک گذاشتن مشکلات با دیگران / مهارت کمک کردن با دیگران و کمک گرفتن از دیگران / مهارت پیدا کردن یک دوست خوب و مهارت حفظ یک دوستی / مهارت حفظ اسرار دیگران / مهارت اجتناب از شرایط خطرناک و دفاع از خود و …

ما می توانیم با بالا بردن اعتماد به نفس فرزندمان ، خجالتی بودن آنها را کاهش دهیم . یکی از بهترین روش ها ، دقت کردن به ویژگی ها و توانائی های خاص فرزندمان است و گوشزد کردن به کودک که:
عزیزم تو فلان توانائی را داری و من به این توانائی شما افتخار می کنم.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن