کودکان و نوجوانان و وسواس

راهکارهائی برای کمک به بهبود وسواس در کودکان و نوجوانان

وسواس قبلاً اشاره کردیم که بچه ها از رفتارهای ما الگو می گیرند ، بنابراین ما بعنوان والدین در منزل مسئولیت زیادی داریم چرا که در حال ایجاد الگو هستیم.

وسواس در اطفال بیشتر به صورت افکار مزاحم بروز می کند که موجب اضطراب می شود . کودک همواره با خود می گوید : ” آیا من خوب هستم ؟ … ” ، ” من باید … ” . عمدتاً وسواس با اختلالاتی همچون افسردگی ، اضطراب ، بیش فعالی کم توجهی ، ناخن جویدن و … همراه و همآیند است .

یادگیری شرطی

علت اصلی وسواس در کودکان و نوجوانان را می توان یادگیری شرطی در نظر گرفت . یعنی چه ؟ یعنی کودک یا نوجوان به خود تحمیل می کند که با تکرار یک عمل یا یک فکر ، حتماً کار درست انجام می شود و اضطراب من هم کاهش می یابد البته عمدتاً این طرز فکر توسط والدین به بچه ها القا می شود .

کودکان و نوجوانان دچار وسواس ، عمدتاً خواب پریشان می بینند و همواره گرفتار خوابهایی مربوط به تمیزی یا نجسی و یا کامل یا صددرصد انجام ندادن کاری هستند . افکار سِحر و جادو و خرافات در این کودکان و نوجوانان ، کاملاً بارز و آشکار است . گاهی اوقات یک دستبند را حتی در خواب یا در حمام از دست خود جدا نمی کنند . مرتباً دنبال انواع فال و پیش گوئی و احضار ارواح و چشم زخم و امثال آنها هستند.

پدر و مادرهای کمال گرا که همیشه دنبال صددرصد هستند ، به وسواس در کودکان و نوجوان ، شدت می دهند .

 

وسواس با افزایش سن در نوجوانان ، افزایش می یابد و با افسردگی و اضطراب نیز همراه خواهد شد .

رایج ترین رفتارها در نوجوانان دارای وسواس

شستشوی افراطی به دلیل ترس از گرد و غبار و عفونت و چرک و بیماری/چک کردن مدام همه چیز/ افکار وسواسی و تکرار شونده درباره بیماری و مرگ/ تمایل بیش از اندازه به نظم و پاکیزگی و آراستگی و…

علاوه بر عوامل محیطی و تربیتی در ایجاد و شدت یافتن وسواس ، می توان به عوامل دیگر همچون وراثت و تروما ( هر نوع جراحت یا ضربه یا شوک که از خارج به بدن وارد شده باشد و عامل درونی ، علت ایجاد آن نباشد) نیز اشاره کرد.

 

چند دستورالعمل کاربردی برای والدین

۱- یک کلام را فقط یک بار بگوئید! تکرار چند باره یک کلام آغاز وسواس است . مثلاً دعوت به شام ، فقط باید یک بار باشد و اگر نوجوان یا کودک نیامد ، ما غذایمان را بدون ایشان می خوریم و سفره را جمع می کنیم . بر عکس بعضی از والدین که حداقل دویست بار دعوت به غذا را برای بچه ها تکرار می کنند ! تکرار یک کلام باعث می شود که بچه یاد بگیرد که باید هر خواسته را چندین بار تکرار کند و پس از اندک مدتی این تکرار ، عادت می شود و ترک آن ، غیر ممکن به نظر می رسد . یادمان نرود که برای وسواسی ها باید هر مساله را چندین بار تکرار کرد ؛ پس با عدم تکرار کلام ، عملاً از شروع وسواس جلوگیری کرده ایم.

 

۲- صریح و آشکار باید به نوجوان و کودک خود بگوئیم که :” دوستت دارم” 

اول از همه حتماً باید خودمان به فرزندمان بگوئیم که دوستش داریم و نگذاریم که خودش از ما بپرسد که : آیا من رو دوست داری ؟ و ثانیاً هیچگاه بیان دوست داشتن را شرطی نکنیم! یعنی نگوئیم که من شما را دوست دارم اگر چنین و چنان باشی . ما باید به فرزندانمان بگوئیم که دوستت دارم بدون هیچ قید و شرطی ، در غیر این صورت فرزندان ما دچار دوگانگی خواهند شد یعنی دچار وسواس دوست داشتن . نباید فراموش کرد که هرچه به فرزندمان یاد بدهیم ، ثمره ی آنرا خواهیم دید.

۳- فهرستی از عوامل وسواس برانگیز فرزند خود تهیه کنیم. ابداً نباید به نظم و ترتیب اتاق کودک یا نوجوان خود اهمیت دهیم ، به ما ارتباطی پیدا نمی کند ! اجبار به دادن نظم و ترتیب به اتاق و وسایل ، خود برانگیزاننده ی وسواس است . بگذارید هر طور که راحت هستند وسایل را در اتاقشان قرار دهند . یعنی اتاق نرمال یک کودک و نوجوان باید بیشتر به بازار دست فروشان شبیه باشد تا به مطب یک پزشک ! این خودش یک ملاک می تواند باشد ، وقتی اتاق فرزندتان خیلی منظم و مرتب و آراسته است ، اصلاً نشانه خوبی نیست ، حتماً با یک روانشناس مشورت کنید.

 

دعوای والدین روی بچه ها مستقیماً اثر ایجاد وسواس دارد …

 

۴- دعوای والدین : بچه ها با مشاهده دعوا و مشاجره ی والدین ، همواره به دنبال چراجوئی این دعوا هستند و غالباً از خود می پرسند که آیا من مقصر هستم ؟؟؟ یعنی آیا من به اندازه ی کافی خوب بوده  ام ؟؟؟ خوب یعنی ایجاد احساس دوگانه و شروع وسواس .

۵- سوال مکرر ؛  زمانی که یک سوال را چندین مرتبه از فرزندخود می پرسیم ، تخم شک و وسواس را در نهاد او می کاریم . “وقتی توالت رفتی ، خودت رو خوب شستی ؟!” تکرار این سوال و سوالات مشابه به آن که مربوط به یک مساله روتین فرزند ماست ، او را مستعد وسواس می کند . یعنی وقتی از توالت بیرون آمد ، باز فکر می کند و از خود می پرسد که :” کاملاً تمیز شدم ؟” حالا وقتی شما هم از او می پرسید که خودت را خوب شستی ؟ شک می کند و دوباره شستشو و دوباره و دوباره … کلاً سوالات ایجاد کننده ی شک و تردید ، ایجاد حس دوگانگی را تقویت و تشدید می کند . ” تکالیفت را نوشتی؟” ” دوباره نگاه کن” ” دوباره چک می کردی” و امثال  آن .  ما پدر و مادرها خیلی زود می توانیم بچه هایمان را وسواسی کنیم !

کلام آخر اینکه ما والدین در گام اول باید عادتهای وسواس گونه خود را برطرف کنیم ، حتماً قبل از هر کاری با مشاور روانی ، مشورت کنیم ، اگر لازم بود حتماً از دارو استفاده کنیم و انشاالله پس از درمان کامل ، اگر موارد بالا را برای برطرف کردن عادات وسواس گونه کودک و نوجوان خود رعایت کردیم ولی اثری نداشت ، حتماً از متخصص روانشناسی کمک بگیریم .

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن