با وسواس خود چه کنم ؟!

ارائه راهکارهای ساده برای کمک به افراد وسواسی

وسواس وسواسِ عملی یعنی تکرار بی معنای یک کار و اجبار در آن تکرار ، نه فقط شستن ، بلکه هر کاری که بی معنا تکرار شود ، مثل تکرار چندین باره جابجائی چیدمان منزل یا چندین بار چک کردن قفل درب منزل یا اتومبیل و …

وسواس فکری یعنی فکرهای تکرار شونده بدون خواست و کنترل ما . فکر وسواسی با اضطراب رابطه بسیار نزدیکی دارد در نتیجه فکر وسواسی ، فکر بسیار ناخوشایندی است چرا که ما را وادار به دلشوره می کند یعنی وادار به فکرهای منفی درباره اتفاقاتی که هنوز نیافتاده است!

داشتن حالت متضاد

اگر بخواهیم تعریفی از وسواس ارائه دهیم بهتر است بگوئیم : داشتن دو یا چند حالت متضاد در ذهن که البته غیر ارادی است .

وسواس ژنتیکی است یعنی ژن های ما هستند که ایجاد دو یا چند حالت متضاد در ذهن می کنند ، به عبارت دیگر وسواس موروثی است .

خُب غیر از ژن چه چیزی در انتقال وسواس موثر است ؟ جواب بسیار ساده است : رفتارهای ما …

بچه های ما عیناً از رفتارهای وسواس گونه ما الگو می گیرند.


مثلاً اگر ما دستمان را چندین بار بشوئیم ، بچه ها فکر می کنند درستش همین است که چندین بار دستمان را بشوئیم . البته بعداً به مرور زمان ، بچه ها از والدین هم سبقت می گیرند ! حتی ممکن است به مادرشان ایراد بگیرند که شما دستتان را خوب نشستید و باید حداقل دوازده بار دیگر بشوئید!!!!

بگذریم ، حال اگر این رفتار چند هفته ادامه پیدا کند ، دیگر آموزش کامل شده است و بچه مثلا چهار ساله ، وسواس را بطور کامل یاد گرفته است ! و چنانچه بچه ای ژن وسواس را هم داشته باشد که قطعا این مسیرِ یادگیری بسیار کوتاه تر خواهد بود.

گاهی شدت وسواس در برهه های زمانی کم یا زیاد می شود مثلا برای دو سه ماه افکار و اعمال وسواس گونه قطع می شود و یا برای شش ماه شدید می شود ، این امر مربوط می شود به میزان ترشح هورمونهای مربوط که بسته به فصل ، کم یا زیاد می شوند.

اولین توصیه

باید وسواسی ها را در همه کارها آزاد بگذاریم ، احیاناً فکر نکنید که اگر مثلا دست و پای یک وسواسی را با ریسمان ببندید ، او دست از وسواس خود می کشد و مثلا سی بار آب نمی کشد !

راستی ناگفته نماند که افراد وسواسی خودشان می دانند که کاری که دارند بصورت مکرر انجام می دهند ، اشتباه است و نیازی به تکرار نیست، یعنی مثلا می دانند که درب قفل است یا موقع ترک منزل شیر گاز را بسته اند یا ظروف به حد کافی تمیز شده اند ، ولی اجبار دارند که این کارها و افکار را تکرار کنند . پس آگاهانه این کار را انجام می دهند . یعنی وقتی روانشناس به آنها می گوید که این تکرار کاری بیهوده است ، آنها می دانند ولی اجبار به انجام این کار دارند .

 

شروع رفتار وسواس

شروع وسواس یک تا سه سالگی است . بچه ها در این محدوده سنی بسیار مستعد یادگیری رفتارهای وسواس گونه هستند .

خُب چه باید کرد ؟

 

کاری که بچه ها می خواهند انجام دهند و کاری که ما مانع آن می شویم ، ایجاد وسواس می کند . یادمان نرود که بچه ها در این محدوده سنی یعنی یک تا سه سالگی می توانند هر کاری که دلشان می خواهد انجام دهند و اگر ما مرتباً به آنها امر و نهی کنیم ، آنها دچار رفتار دو گانه و وسواس خواهند شد .

اساساً ممانعت از آزادی بچه ها در این سن ، اثرات بسیار زیان باری در آینده بچه هایمان ایجاد خواهد کرد ، برعکس اولیا می توانند با تشویق – یعنی دادن پیام های مثبت – در برابر کارهای درست  ، آن رفتار مثبت را به شدت تقویت نموده و بچه ها را به سمت رفتار ضد وسواس حرکت دهند .

وسواسی ها با تنبیه بزرگ شده اند…

وسواسی ها افرادی هستند که با تنبیه بزرگ شده اند ! یعنی تنبیه با پائین آوردن اعتماد به نفس بچه ها ، در آنها ایجاد احساس دوگانه ( وسواس ) می کند .

تنبیه والدین – چه کلامی و چه فیزیکی – به بچه این پیام را می دهد که :

” تو نمی توانی” ولی فرزند ما دیروز از مادربزرگ شنیده بود که خیلی باعرضه و توانا است ! پس این حرفی که از مامان یا بابا شنید چه معنی ای می دهد ؟! این یعنی ایجاد حالت دو گانه و شروع وسواس .

ملاحظه فرمودید که تنبیه چگونه ایجاد حس دوگانه کرد . تنبیه تا سه سالگی این حس دو گانه را ایجاد می کند . افراد وسواسی حتی اگر زیباترین و کامل ترین کارها را انجام دهند ، باز از خود می پرسند که خوب بود یا خوب نبود ؟! یعنی از سه سالگی تا پایان عمر به پاسخ به همین سوال خواهد گذشت که آیا این کار من خوب بود یا نبود ؟

 

 

در ذهن تمامی افراد وسواسی ، همواره این سوال هست که آیا من خوب هستم یا نیستم ؟ ظرفی که شُستم تمیز است یا تمیز نیست ؟ آیا اطرافیان من خوب هستند یا نیستند ؟ و … 

 

تذکری به اطرافیان افراد وسواسی

هرگز نباید به فرد وسواسی امر و نهی کرد که مثلا شستشو کافی است یا چند بار درب را چک کردی و دیگر کافی است و امثال آن . باید حتما با حوصله با افراد وسواسی همراهی کرد . درست است که یک حرف را شاید ده مرتبه تکرار کنند یا در بسیاری از مسائل بسیار زیاده روی کنند ولی نباید فراموش کنیم که افراد وسواسی هرگز از کاری که می کنند لذت نمی برند و اصلا زندگی جذاب و راحتی ندارند . شاید این جمله شما را کمی آرام کرده باشد ولی می بایست به فرد وسواسی اجبار کنید که به روانپزشک مراجعه کند و طبق دستور پزشک تمامی داروها را دقیق و تا انتها مصرف کند . بسیار مهم است . وسواس با دارو و رفتار درمانی قابل درمان است . شما با الزام مراجعه به طبیب ، لطف بزرگی به فرد وسواسی و اطرافیانش می کنید .

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *